Moje Świętokrzyskie

 

      Województwo świętokrzyskie – tajemnicze, urokliwe, zielone, różnorodne, wyjątkowe pod wieloma względami. Przetkane prastarymi, malowniczymi Górami Świętokrzyskimi, od których wzięło swoją nazwę. Na każdym kroku historia przypomina tu o sobie, o tym co było piękne i co tragiczne. Moc zabytków, ludzie-legendy, historyczne miejsca, często owiane tajemnicą, piękna przyroda – każdy znajdzie tu coś dla siebie.

 

         Od czego zacząć opowieść o świętokrzyskim? Warto cofnąć się do czasów pradawnych. Choć podobnie jak w całym kraju brak u nas monumentalnych śladów cywilizacji starożytnych, takich jak u naszych zachodnich sąsiadów, gdzie Ren i Dunaj wyznaczyły granicę Imperium Rzymskiego, to jednak posiadamy unikatowe świadectwa kultur poprzedzających o całe tysiąclecia cesarskie termy w Trewirze. Kopalnie krzemienia pasiastego „Krzemionki” koło Ostrowca Świętokrzyskiego, eksploatowane w latach 3000-1800 r. p.n.e., to największy i najlepiej zachowany obiekt tego typu na świecie. Odkryte w 1922 roku, w 1994 zostały uznane zarządzeniem prezydenta RP za pomnik historii, jedyny w regionie i jeden z 54 w kraju. Obszar eksploatacyjny to szerokie, ciągnące się przez 5 km pasmo, w obrębie którego zlokalizowano około 3000 szybów, sięgających do 9 m głębokości. Jedna z podziemnych tras udostępniona jest zwiedzającym, w ramach Muzeum Historyczno-Archeologicznego. Trasa powstała w 2004 roku, z połączenia istniejących wcześniej odcinków, jako jedyna na świecie, ogólnodostępna ekspozycja wyrobisk kopalń krzemienia. Osiągnięcie to zostało uhonorowane nagrodą „Sybilla” w 2005 roku1. Wystawa prezentuje techniki wydobywcze, organizację robót, narzędzia pradawnych górników oraz system gospodarki cennym surowcem, jakim był krzemień pasiasty. Dla neolitycznych mieszkańców Europy Środkowej kopalnia miała ogromne znaczenie. Świadczą o tym siekierki, wykonane ze świętokrzyskiego minerału, znajdowane w odległości 600 km od złóż, na terenie obecnych Czech, Słowacji, Ukrainy, Litwy i Niemiec2. Nie tylko neolityczna kopalnia, ale i sam krzemień pasiasty stanowi unikat na skalę światową. Niegdyś bezcenny surowiec na narzędzia, obecnie robi karierę jako kamień jubilerski, posiadając wszystkie jego cechy: rzadkość występowania, dekoracyjność i odpowiednią twardość. Na pomysł wpadł Cezary Łutowicz, sandomierski złotnik, który w 1972 roku jako pierwszy wykorzystał świętokrzyski krzemień do wyrobu biżuterii.

c.d.n.

1 http://krzemionki.pl/muzeum/historia/ (dostęp: 08.05.2013).